{"id":5090,"date":"2024-05-25T08:08:07","date_gmt":"2024-05-25T05:08:07","guid":{"rendered":"https:\/\/teknolojist.net\/?p=5090"},"modified":"2024-05-25T08:39:12","modified_gmt":"2024-05-25T05:39:12","slug":"teknolojinin-tarihsel-gelisimi-ve-etkileri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mehmetabaci.tr\/?p=5090","title":{"rendered":"Bilim ve Teknolojinin Tarihsel Geli\u015fimi"},"content":{"rendered":"

Teknoloji Nedir?<\/strong><\/h2>\n

Teknoloji, insanlar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak, i\u015fleri kolayla\u015ft\u0131rmak veya \u00e7\u00f6z\u00fcmlemek i\u00e7in bilgi, ara\u00e7lar, y\u00f6ntemler ve s\u00fcre\u00e7lerin kullan\u0131m\u0131yla ilgili alan\u0131 ifade eder. Temelde, teknoloji, bilgiyi pratik ama\u00e7lar i\u00e7in kullan\u0131labilir hale getiren her \u015feyi kapsar. Basit makinelerden karma\u015f\u0131k bilgisayar sistemlerine kadar geni\u015f yelpazede teknoloji i\u00e7erir. Teknoloji, medeniyetin geli\u015fmesinde \u00f6nemli rol oynam\u0131\u015ft\u0131r ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde hayat\u0131n neredeyse her alan\u0131nda kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

1. Teknoloji, insan\u0131n bilimi kullanarak do\u011faya \u00fcst\u00fcnl\u00fck kurmak i\u00e7in tasarlad\u0131\u011f\u0131 rasyonel disiplindir (Simon, 1983, s.173).<\/p>\n

2. Teknoloji, somut ve deneysel anlamda, temel olarak teknik y\u00f6nden yeterli k\u00fc\u00e7\u00fck grubun \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir hiyerar\u015fi yard\u0131m\u0131yla b\u00fct\u00fcn\u00fcn geri kalan\u0131 (insanlar, olaylar, makineler vb.) \u00fczerinde denetimi sa\u011flamas\u0131d\u0131r (McDermott, 1981, s.142).<\/p>\n

3. \u00d6\u011fretim teknolojileri tarihi konusunda \u00f6nemli bir isim olan Paul Saettler teknolojiyi \u015f\u00f6yle tan\u0131mlamaktad\u0131r: \u201cTeknoloji (Latince texere fiilinden t\u00fcretilmi\u015ftir; \u00f6rmek, olu\u015fturmak (construct) anlam\u0131na gelir) bir\u00e7oklar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc gibi makine kullanmak de\u011fildir. Teknoloji, bilimin uygulamal\u0131 bir sanat dal\u0131 haline d\u00f6n\u00fc\u015fmesidir. Uygulamal\u0131 sanat terimi Frans\u0131z sosyolog Jackques Ellul taraf\u0131ndan kullan\u0131lm\u0131\u015f ve k\u0131saca technique olarak isimlendirilmi\u015ftir. O, teknolojiyi bir technique uyar\u0131nca yap\u0131lm\u0131\u015f bir makine olarak g\u00f6rm\u00fc\u015f ve technique\u2019nin ancak k\u00fc\u00e7\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn makine taraf\u0131ndan ifade edilebildi\u011finden bahsetmi\u015ftir. Belirli bir teknik sayesinde sadece makinenin de\u011fil, makineye ait \u00f6\u011fretimsel uygulamalar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilebilece\u011finden s\u00f6z etmi\u015ftir. Sonu\u00e7 olarak davran\u0131\u015f bilimi ile \u00f6\u011fretim teknolojileri aras\u0131ndaki ili\u015fki, do\u011fal bilimlerle m\u00fchendislik teknolojisi aras\u0131ndaki ya da biyoloji ile sa\u011fl\u0131k teknolojisi aras\u0131ndaki ili\u015fkiyle benzer hatta ayn\u0131d\u0131r\u201d (Saettler, 1968, ss. 5-6).<\/p>\n

4. \u00dcnl\u00fc bir e\u011fitim teknolo\u011fu olan James Finn teknolojiyi tan\u0131mlarken \u015f\u00f6yle demektedir: \u201cMakine kullan\u0131m\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra teknoloji, sistemler, i\u015flemler, y\u00f6netim ve kontrol mekanizmalar\u0131yla hem insandan hem de e\u015fyadan kaynaklanan sorunlara, sorunlar\u0131n zorluk derecesine, teknik \u00e7\u00f6z\u00fcm olas\u0131l\u0131klar\u0131na, ve ekonomik de\u011ferlerine uygun \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretebilmek i\u00e7in bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r\u201d (Finn, 1960, s.10).<\/p>\n

5. Bilim ve teknolojinin farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmek i\u00e7in ilk n\u00fckleer denizalt\u0131y\u0131 yapan ve serbest bir e\u011fitim ele\u015ftirmeni olan Amiral Hyman Rickover \u015f\u00f6yle s\u00f6yl\u00fcyor: \u201cBilim ve teknoloji birbirine kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Bilim, do\u011fadaki g\u00f6r\u00fcng\u00fclerin (fenomenlerin) g\u00f6zlenerek, zaten var olan do\u011fru ve ger\u00e7eklerin ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ve g\u00f6zlemler sonucunda elde edilen verilerin d\u00fczenlenerek ger\u00e7eklerin ve bunlar aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin ortaya konuldu\u011fu teorilerin olu\u015fturulmas\u0131d\u0131r. Teknoloji asla bilim i\u00e7in bir otorite olamaz. Teknoloji insan akl\u0131n\u0131 ve v\u00fccudunu g\u00fc\u00e7lendirmek, \u00fcst\u00fcn k\u0131lmak i\u00e7in geli\u015ftirilecek aletler, teknikler ve y\u00f6ntemler \u00fczerinde durur. Bilimsel y\u00f6ntem, insan fakt\u00f6r\u00fcn\u00fcn tamamen d\u0131\u015flanmas\u0131n\u0131 gerektirir, \u015f\u00f6yle ki; ger\u00e7e\u011fi arayan kimse, kendinin ya da di\u011fer insanlar\u0131n ho\u015flanaca\u011f\u0131 veya sevmeyece\u011fi \u015feylerle, pop\u00fclist de\u011ferlerle ve herhangi bir \u00e7\u0131kar u\u011fruna \u00e7al\u0131\u015fmaz. Di\u011fer yandan teknoloji fikir (bilim) de\u011fil de hareket oldu\u011fundan, e\u011fer insani de\u011ferler g\u00f6z ard\u0131 edilirse tamam\u0131yla tehlikeli bir sonuca da yol a\u00e7abilir (Knezevich & Eye, 1970, s.17).<\/p>\n

6. Bir sanayi dal\u0131 ile ilgili yap\u0131m y\u00f6ntemlerini, kullan\u0131lan ara\u00e7, gere\u00e7 ve aletleri kapsayan bilgi (G\u00fcncel T\u00fcrk\u00e7e S\u00f6zl\u00fck).<\/p>\n

7. Bir end\u00fcstri dal\u0131yla ilgili yap\u0131m y\u00f6ntemlerinin, yollar\u0131n\u0131n ve ara\u00e7lar\u0131n\u0131n incelenmesinden olu\u015fan bilgi dal\u0131 (BSTS \/ E\u011fitim Terimleri S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc).<\/p>\n

8. Bir sanayi dal\u0131 ile ilgili yap\u0131m y\u00f6ntemlerini, kullan\u0131lan ara\u00e7, gere\u00e7 ve aletleri kapsayan bilgi: \u00a7 \u201cYirminci y\u00fczy\u0131l sonunda teknoloji \u015fu kadar ilerlemi\u015f.\u201d -Adalet A\u011fao\u011flu, Ge\u00e7erken, 28. \u00a7 \u201cDe\u011fi\u015fen, teknoloji kar\u015f\u0131s\u0131nda, milletleri\u2026\u201d -Yavuz B\u00fclent Bakiler, \u00dcsk\u00fcp\u2019ten Kosova\u2019ya, 163. \u00a7 \u201cMesele bir (teknoloji) ifadesine b\u00fcr\u00fcnmeye y\u00fcz tutmu\u015f.\u201d -Necip Faz\u0131l K\u0131sak\u00fcrek, \u0130htilal, 334. \u00a7 \u201c\u2026 ayr\u0131ca teknoloji gereklerinin, al\u0131\u015fveri\u015finin hemen ba\u015fka \u00fclkelere kayd\u0131r\u0131lmas\u0131na elveri\u015fli olmamas\u0131, Amerika\u2019n\u0131n \u015eili ekonomisini kesinlikle k\u00f6stekleme niyetini ortaya koymu\u015ftu. -Attila \u0130lhan, Bat\u0131n\u0131n Deli G\u00f6mle\u011fi, 20. (BSTS \/ T\u00fcrk\u00e7ede Bat\u0131 K\u00f6kenli Kelimeler S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc).<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Teknolojinin \u00d6nemi<\/strong><\/h3>\n

Sanayile\u015fmenin en belirgin \u00f6gesi teknoloji \u00fcretebilmektir. Teknoloji \u00fcretebildi\u011finiz, bilgiyi \u00fcr\u00fcn tasarlamada kullanabildi\u011finiz takdirde ticarette rekabet \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, savunma sistem ba\u015fkas\u0131na vermeyece\u011fine g\u00f6re salt teknoloji transferi yaparak sanayile\u015fmemiz ve kalk\u0131nmam\u0131z, savunma sistemlerinde de cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 sa\u011flamam\u0131z olas\u0131 de\u011fildir. Ama\u00e7 kendi teknolojimizi kendimizin \u00fcretmesi olmal\u0131d\u0131r. Kendi teknolojisini \u00fcreten bir sanayile\u015fme ile ulusal ekonomiye, \u00fclkenin m\u00fchendislik g\u00fcc\u00fcne ve ulusal teknolojiye en y\u00fcksek katk\u0131y\u0131 sa\u011flayabilir, beyin g\u00f6\u00e7\u00fcn\u00fc \u00f6nleyebilirsiniz.<\/p>\n

Teknolojiyi k\u0131saca bilimsel bilgiden yararlanarak yeni bir \u00fcr\u00fcn geli\u015ftirmek, \u00fcretmek ve hizmet deste\u011fi sa\u011flamak i\u00e7in gerekli bilgi, beceri ve y\u00f6ntemler b\u00fct\u00fcn\u00fc olarak tan\u0131mlayabiliriz.<\/p>\n

\u00d6zg\u00fcn \u00fcretim i\u00e7in gerekli safhalar\u0131 da d\u00f6rde ay\u0131rabiliriz:<\/p>\n

    \n
  • Bilimsel bilgiye ula\u015fmak veya geli\u015ftirmek<\/li>\n
  • Bilgiden faydalanarak bir \u00fcr\u00fcn tasarlamak (tasar\u0131m yetene\u011fi veya teknolojisi)<\/li>\n
  • Tasarlanan bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00fcretim tekniklerini belirlemek (\u00fcretim teknolojisi)<\/li>\n
  • \u00dcretim<\/li>\n<\/ul>\n

    \u00dcr\u00fcn geli\u015ftirmek i\u00e7in gerekli malzeme ve ekipman\u0131 \u00e7e\u015fitli kaynaklardan bulabilirsiniz. \u00d6nemli olan tasar\u0131m yetene\u011fine sahip olmakt\u0131r. Tasar\u0131m yetene\u011fine sahipseniz her \u015feyi yapabilirsiniz. Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k da bundan sonra gelir.<\/p>\n

    Teknoloji, \u00fclkelerin geli\u015fmi\u015flik d\u00fczeyini belirlemekte ve uluslararas\u0131 yar\u0131\u015fta sahibine b\u00fcy\u00fck bir ticari \u00fcst\u00fcnl\u00fck sa\u011flamaktad\u0131r. D\u00fcnya uluslar\u0131 teknoloji \u00fcretebilenler ve \u00fcretemeyenler olarak ikiye ayr\u0131lmakta, teknoloji \u00fcretemeyen uluslar az geli\u015fmi\u015f uluslar olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

    Geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde, \u00fcr\u00fcn rekabeti, bilimsel ve teknolojik yetkinlik rekabetine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Klasik anlamda rekabet g\u00fcc\u00fcn\u00fc belirleyen fakt\u00f6rler aras\u0131nda do\u011fal hammadde kaynaklar\u0131n\u0131n bollu\u011fu, ucuz i\u015f\u00e7ilik gibi temel \u00fcretim fakt\u00f6rleri yer al\u0131rken, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ileri ve \u00f6zellikli \u00fcretim fakt\u00f6rleri belirleyici duruma gelmi\u015ftir. \u0130leri \u00fcretim fakt\u00f6rleri, nitelikli i\u015f g\u00fcc\u00fcn\u00fc, Ar-Ge altyap\u0131s\u0131n\u0131, modern bir haberle\u015fme a\u011f\u0131n\u0131 ve bili\u015fim (enformasyon) teknolojilerinin etkin kullan\u0131m\u0131n\u0131 i\u00e7erirken, \u00f6zellikli \u00fcretim fakt\u00f6rleri, belirli alanlarda yo\u011funla\u015fm\u0131\u015f bilgi ve beceriye sahip i\u015f g\u00fcc\u00fc ile bilgi ve deneyim birikimini i\u00e7ermektedir.<\/p>\n

    Di\u011fer yandan, ba\u015fta elektronik, enerji, bili\u015fim, uzay, biyom\u00fchendislik, organik kimya end\u00fcstrileri gibi \u201cbilim ve teknoloji temelli\u201d sekt\u00f6rler ile bunlar\u0131n bir bile\u015fkesi olan savunma sanayii, en y\u00fcksek oranda katma de\u011fer yaratan, dolay\u0131s\u0131yla toplumsal refaha katk\u0131lar\u0131 en y\u00fcksek olan sanayi dallar\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131rlar.<\/p>\n

    \"\"<\/p>\n

    Teknolojinin Tarihsel Geli\u015fimi<\/strong><\/h3>\n

    Bilim ve teknolojinin geli\u015fim ser\u00fcveni, ilk insan\u0131n ak\u0131l, mant\u0131k ve duyu organlar\u0131n\u0131 maddeye y\u00f6neltmesiyle ba\u015flar. Bu ser\u00fcven, kabul g\u00f6ren co\u011frafi b\u00f6lgeler ve k\u00fclt\u00fcrler aras\u0131nda seyahat eder ve her yere maddi g\u00fcc\u00fcn\u00fc de beraberinde ta\u015f\u0131r. Bilimin ve teknolojinin g\u00fcc\u00fcn\u00fc kavrayan B\u00fcy\u00fck \u0130skender, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00e7a\u011fa siyasal damgas\u0131n\u0131 vururken, ondan sonra gelen \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 da, yine bilim ve teknoloji arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yarat\u0131c\u0131n\u0131n buyruklar\u0131n\u0131 d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131na ta\u015f\u0131r. \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndan sonra bilimi benimseyen Avrupa, d\u00fcnyay\u0131 kendisine s\u00f6m\u00fcrge yaparken, Amerika bilim ve teknolojinin g\u00fcc\u00fcyle s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fi devralarak, hert\u00fcrl\u00fc zehirli \u00fcr\u00fcnleri deneyerek gezegeni bir \u00e7\u00f6pl\u00fc\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n

    \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n \u0130lerlemesindeki Evrimi ve Teknolojik De\u011fi\u015fimin Yolculu\u011fu<\/strong><\/h4>\n

    Bilimin ilk tohumlar\u0131n\u0131 M.\u00d6. 3000 y\u0131llar\u0131nda, medeniyetin p\u0131r\u0131lt\u0131lar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc Mezopotamya uygarl\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6r\u00fcyoruz. Bilim, ilk yolculu\u011funa do\u011fu uygarl\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7\u0131kar. M\u0131s\u0131r uygarl\u0131\u011f\u0131ndan sonra Bat\u0131\u2019ya ge\u00e7en bilim, \u00f6nce \u0130yonya\u2019ya, sonra Atina\u2019ya, G\u00fcney \u0130talya\u2019ya gider ve yeniden \u0130skenderiye\u2019ye d\u00f6ner. Roma \u0130mparatorlu\u011funun \u00e7\u00f6kmesi ve Orta\u00e7a\u011f ba\u011fnazlar\u0131n\u0131n muhte\u015fem \u0130skenderiye K\u00fct\u00fcphanesini yakmas\u0131yla yok olmaya y\u00fcz tutan bilim, \u0130slamiyetin do\u011fu\u015fuyla yeniden canlan\u0131r ve geli\u015fir. 7. y\u00fczy\u0131ldan 13. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131na kadar \u0130slamiyetin himayesinde geli\u015fen ve modern anlamda tohumlar\u0131 at\u0131lan bilim, yeniden Avrupa\u2019da canlanmaya ba\u015flar. Avrupa\u2019dan Amerika yolculu\u011funa \u00e7\u0131kan bilim, yolculu\u011fa \u00e7\u0131kmadan \u00f6nce teknolojiyi de yan\u0131na al\u0131r. Japonya ve G\u00fcney Kore gibi \u00fclkelerin \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde Asya\u2019ya da yerle\u015fen bilim, toplumda pek yeri olmasa da, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonunda kendi toplumunu ve modern insan\u0131 olu\u015fturarak Nemrutlu\u011funu ilan eder.<\/p>\n

    Eski M\u0131s\u0131r D\u00f6nemi Teknolojisi<\/strong><\/h3>\n

    M.\u00d6. 3000 y\u0131llar\u0131nda, Nil ve F\u0131rat k\u0131y\u0131lar\u0131nda rahiplerin y\u00f6netiminde yerle\u015fik hayat ya\u015fayan S\u00fcmerler, g\u00fcnl\u00fck ya\u015famlar\u0131nda teknolojik \u00fcr\u00fcnleri kullan\u0131yor ve ya\u015fam\u0131 daha kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in \u00e7evreden g\u00f6rg\u00fcsel olarak bilgi topluyorlard\u0131. M.\u00d6. 2500\u2019l\u00fc y\u0131llara gelindi\u011finde ise \u00e7arp\u0131m tablosunu kullan\u0131p matematiksel baz\u0131 hesaplamalar\u0131 yap\u0131yorlard\u0131. M.\u00d6. 2000 y\u0131llar\u0131nda S\u00fcmerler\u2019den bilim me\u015falesini alan Babilliler, karek\u00f6k ve k\u00fcpk\u00f6k alma gibi hesaplamalar\u0131 yapmak i\u00e7in baz\u0131 tablolar geli\u015ftirirler. M.\u00d6. 1000 y\u0131llar\u0131na kadar S\u00fcmerler ve Babilliler d\u00f6neminde elde edilen bilgiler daha \u00e7ok empirik bilgi d\u00fczeyinde kal\u0131r.<\/p>\n

    Eski Yunan D\u00f6nemi Teknolojisi<\/strong><\/h3>\n

    M.\u00d6. 1000 y\u0131llar\u0131ndan sonra Ege k\u0131y\u0131lar\u0131nda ya\u015fayan Yunanl\u0131lar, d\u00fcnyaya anlam arama \u00e7abas\u0131yla felsefe yapmaya ba\u015flarlar. Yunanistan ve G\u00fcney \u0130talya\u2019da ya\u015fayan Yunanl\u0131lar, bilimin tohumlar\u0131n\u0131 \u0130yonya\u2019da atar ve felsefe biliminin de \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yaparlar. Bilinen ilk Yunan bilgini Milet\u2019te ya\u015fayan Thales\u2019tir. Thales, astronomi ve felsefe alanlar\u0131nda etkili olmu\u015f, evrenin sudan meydana geldi\u011fi hipotezini ortaya atm\u0131\u015ft\u0131r. Thales, d\u00fc\u015f\u00fcncelerini M\u0131s\u0131r gibi farkl\u0131 \u00fclkelere yapt\u0131\u011f\u0131 seyahatlerden elde etti\u011fi bilgilerle yo\u011furmu\u015ftur. Thales\u2019in \u00f6\u011frencileri Anaximander ve Anaximenes sayesinde Yunanl\u0131lar\u0131n do\u011fa olaylar\u0131na olan ilgisi artar ve bilim geli\u015fmeye ba\u015flar. Ancak M.\u00d6. 550\u2019li y\u0131llarda Perslerin Yunan topraklar\u0131n\u0131 istilas\u0131yla bilimin geli\u015fimi duraklar.<\/p>\n

    Materyalist ve rasyonalist ak\u0131mlar\u0131n etkisi alt\u0131nda fikirlerini olu\u015fturan Pythagoras, matemati\u011fi \u00f6nemseyen bir filozoftur. Pythagoras\u2019a g\u00f6re, evrenin yap\u0131 ta\u015f\u0131 say\u0131d\u0131r. Onun \u00f6\u011frencisi Herakletios ve Parmenides de felsefi d\u00fc\u015f\u00fcnceleriyle \u00f6nemli katk\u0131larda bulunmu\u015flard\u0131r. M.\u00d6. 450 y\u0131llar\u0131nda Empedocles ve Demokritos gibi bilim insanlar\u0131, materyalist yakla\u015f\u0131mlar\u0131yla bilimin geli\u015fimine katk\u0131da bulunmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n

    Sofistler olarak bilinen bir grup d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, mant\u0131k oyunlar\u0131yla insanlara do\u011fru ve yanl\u0131\u015f aras\u0131ndaki fark\u0131 \u00f6\u011fretmi\u015f ve fikirlerini Atina\u2019da rahat\u00e7a ifade etmi\u015flerdir. Sokrates, bu d\u00fc\u015f\u00fcnce tarz\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve insan\u0131n iyi, ak\u0131ll\u0131 ve d\u00fcr\u00fcst olmas\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak siyasi otoritenin rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle Sokrates, idam edilmi\u015ftir.<\/p>\n

    Sokrates\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra \u00f6\u011frencisi Platon, Atina\u2019ya d\u00f6nerek Akademisini kurmu\u015f ve matematikle birlikte mistik d\u00fc\u015f\u00fcncelere de \u00f6nem vermi\u015ftir. Eudoxus ve Aristoteles gibi Platon\u2019un \u00f6\u011frencileri de bilimin geli\u015fimine katk\u0131da bulunmu\u015flard\u0131r. Aristoteles\u2019in etkisi uzun y\u0131llar devam etmi\u015f ve Orta\u00e7a\u011f boyunca hem \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131 hem de Bat\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc etkilemi\u015ftir.<\/p>\n

    \u00c7inliler bu d\u00f6nemde \u00a0bir\u00e7ok \u00f6nemli bulu\u015f yapm\u0131\u015flard\u0131r. Ancak siyasi otoritenin d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne kar\u015f\u0131 tutumu nedeniyle, bilim ve felsefe alan\u0131nda ilerleme kaydedememi\u015flerdir. B\u00fcy\u00fck \u0130skender\u2019in fetihleri, Yunan d\u00fc\u015f\u00fcncesini di\u011fer k\u00fclt\u00fcrlerle tan\u0131\u015ft\u0131rm\u0131\u015f ve bilimsel geli\u015fmeye olanak sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130skender\u2019in himayesinde, \u0130skenderiye M\u00fczesi gibi \u00f6nemli merkezler kurulmu\u015f ve bir\u00e7ok bilim insan\u0131 yeti\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n

    Roma \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun y\u0131k\u0131lmas\u0131 ve kilisenin etkisinin artmas\u0131yla bilimin geli\u015fimi durmu\u015f ve bir\u00e7ok bilimsel eser yok edilmi\u015ftir. Bu s\u00fcre\u00e7te, Hypatia gibi \u00f6nemli bilim insanlar\u0131 dahi siyasi nedenlerle \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Orta\u00e7a\u011f boyunca, bilim ve felsefe alan\u0131nda gerileme ya\u015fanm\u0131\u015f ve d\u00f6nem olarak karanl\u0131k bir \u00e7a\u011f olarak an\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

    \u0130slam D\u00fcnyas\u0131ndaki Teknolojik Geli\u015fmeler<\/strong><\/h3>\n

    600\u2019lerde do\u011fup k\u0131sa s\u00fcrede geli\u015fen \u0130slamiyet ile, B\u00fcy\u00fck \u0130skender d\u00f6neminde oldu\u011fu gibi bilim bir kez daha ye\u015ferir. Kur\u2019an\u2019da tabiat\u0131n incelenmesine y\u00f6nelik olarak bulunan 750 ayet ve Peygamber\u2019in rehberli\u011fi ile yarat\u0131c\u0131n\u0131n s\u0131rlar\u0131n\u0131 arayan M\u00fcsl\u00fcmanlar, deneye ve g\u00f6zleme dayal\u0131 bilimin temelini atarlar. Bu d\u00f6nemde Emevi Halifelerinden Muaviye, bir milyon civar\u0131nda kitab\u0131 bar\u0131nd\u0131ran \u201cDar\u00fc\u2019l-Hikme\u201dyi (\u0130lim K\u00fclt\u00fcr Yuvas\u0131) kurar. Yine Halife el-Hakim, 400.000 ciltlik bir k\u00fct\u00fcphane kurarak bilim adamlar\u0131n\u0131 Kurtuba\u2019da toplar. 8. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru Halife Harun-el-Ra\u015fid, Aristoteles\u2019in t\u00fcm kitaplar\u0131n\u0131, Galen ve Hipokrat gibi b\u00fcy\u00fck bilim adamlar\u0131n\u0131n bir\u00e7ok eserini Arap\u00e7aya \u00e7evirtir. Halife el-Memun, Bizans\u2019a ve Hindistan\u2019a el\u00e7iler g\u00f6ndererek \u00e7evirmeye de\u011fer kitap arat\u0131r ve Bizansl\u0131lar\u0131 yendi\u011fi sava\u015fta, sava\u015f tazminat\u0131 olarak sadece Eski Yunan Yazmalar\u0131n\u0131 ister. B\u00f6ylece \u0130slam d\u00fcnyas\u0131, kendilerinden \u00f6nce yap\u0131lan t\u00fcm bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 toparlayarak kaybolmas\u0131n\u0131 \u00f6nler ve daha sonra \u00e7al\u0131\u015fmalar Arap\u00e7a\u2019dan Bat\u0131 dillerine \u00e7evrilir. End\u00fcl\u00fcs Devleti\u2019nin kurulmas\u0131yla Musevi, Hristiyan ve \u0130slam k\u00fclt\u00fcr geleneklerinin bulu\u015fmas\u0131 \u0130spanya\u2019y\u0131 bilim ve k\u00fclt\u00fcr merkezi haline getirir.<\/p>\n

    \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda yeti\u015fen bilim adamlar\u0131ndan Cabir Bin Hayyan, \u201cKimyasal maddeleri, u\u00e7ucu maddeler, u\u00e7ucu olmayan maddeler, yanmayan maddeler ve madenler\u201d olarak d\u00f6rt grupta toplar ve modern kimyan\u0131n kurucusu olarak bilinen Lavoisier\u2019e \u00f6nc\u00fcl\u00fck eder. El-Kindi, Einstein\u2019dan 1100 y\u0131l \u00f6nce 800 y\u0131l\u0131nda izafiyet teorisiyle u\u011fra\u015f\u0131r. El-Kindi, \u201cZaman cismin varolma s\u00fcresidir, zamanla bilinebilen ve \u00f6l\u00e7\u00fclebilen h\u0131z ve yava\u015fl\u0131kta hareketin modaliteleridir\u201d der. Zaman, mekan ve hareket birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011fildir; g\u00f6\u011fe do\u011fru \u00e7\u0131kan bir insan a\u011fac\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6r\u00fcr, inen insan ise b\u00fcy\u00fck g\u00f6r\u00fcr der.<\/p>\n

    18. y\u00fczy\u0131l\u0131n matematik bilgini Gerolamo Cardano\u2019nun \u201c\u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n 12 b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcnden biri\u201d dedi\u011fi Harezmi, Hint rakamlar\u0131na s\u0131f\u0131r rakam\u0131n\u0131 ekleyerek bug\u00fcnk\u00fc kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z rakamlar\u0131 olu\u015fturur. Fen bilimlerinde deneyle sabit olmayan bilgilere itibar edilmemesi gerekti\u011fini s\u00f6yleyen Ahmet Fergani, enlemler aras\u0131ndaki mesafeyi hesaplad\u0131\u011f\u0131 gibi, ekliptik meyli en do\u011fru \u015fekilde hesaplayarak ka\u015fifler aras\u0131na girer. Trigonometrik ba\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131 bug\u00fcnk\u00fc kullan\u0131lan \u015fekliyle form\u00fclle\u015ftiren El-Battani, 877 y\u0131l\u0131ndan 929 y\u0131l\u0131na kadar s\u00fcrekli astronomik g\u00f6zlemler yapar. J.E.Montucia\u2019n\u0131n 1802\u2019de yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 \u201cHistories des Mathematiques\u201d adl\u0131 eserde, \u201cJohann M\u00fcller\u2019in bilimsel eserleri \u00e7ok zengin olmakla beraber, bir zamanlar zannedildi\u011fi kadar orijinal de\u011fildir. J.M\u00fcller\u2019in kendisinden \u00f6nceki y\u0131llarda, bu konuda yaz\u0131lm\u0131\u015f olan eserler hakk\u0131nda bilgisi vard\u0131. Bilhassa el-Battani ve Nasir\u00fcddin Tusi\u2019den bir\u015feyler ald\u0131\u201d der. El-Battani, Tanjant ve Kotanjant\u2019\u0131n tan\u0131m\u0131n\u0131 yaparak \u201cSin\u00fcs, Tanjant ve Kotanjant\u2019\u0131n s\u0131f\u0131rdan doksan dereceye kadar tablosunu haz\u0131rlar ve k\u00fcresel \u00fc\u00e7genlerde, k\u00f6\u015felerden birinin dik olmas\u0131 halinde \u00fc\u00e7gende ge\u00e7erli olan ba\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131 ortaya koyar.<\/p>\n

    Ebubekir er-Razi, cerrahide diki\u015f malzemesi olarak ilk kez hayvan ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n\u0131 kullan\u0131r, t\u0131p biliminde deney ve g\u00f6zlemin \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011fundan bahseder ve ba\u015fhekimi oldu\u011fu hastanede g\u00f6rev alacak olan doktorlar\u0131n uzmanla\u015fmalar\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yler. Eb\u00fc\u2019l-Vefa Trigonometriye Sekant ve Kosekant kavramlar\u0131n\u0131 kazand\u0131r\u0131r. G\u00f6z\u00fcn g\u00f6r\u00fclebilir cisimler do\u011frultusunda \u0131\u015f\u0131nlar yayd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen \u00d6klid ve Batylamus\u2019a kar\u015f\u0131, \u201cG\u00f6r\u00fclecek cismin \u015fekli, \u0131\u015f\u0131k vas\u0131tas\u0131yla g\u00f6zden girer ve orada mercekler vas\u0131tas\u0131yla nakledilir\u201d diyerek, yapt\u0131\u011f\u0131 say\u0131s\u0131z denemelerle \u201cg\u00f6ze gelen uyar\u0131lar\u0131n g\u00f6rme sinirleri ile beyne intikal ettirildi\u011fini\u201d s\u00f6yleyen \u0130bn\u00fc-l-Heysem, optik biliminin \u00f6nc\u00fcs\u00fcd\u00fcr. \u00c7e\u015fitli maddelerin birbirinden ay\u0131rt edilme yollar\u0131ndan birinin, maddelerin \u00f6zg\u00fcl a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yleyerek s\u0131cak su ile so\u011fuk su aras\u0131ndaki \u00f6zg\u00fcl a\u011f\u0131rl\u0131k fark\u0131n\u0131 tespit eden el-Beyruni, 973 y\u0131l\u0131nda \u201cBilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n, deneylerle ispat edilmesi gerekti\u011fini ve belgelere dayanmas\u0131n\u0131n zorunlu oldu\u011funu\u201d s\u00f6yler.<\/p>\n

    \u0130bnu\u2019n-Nefis 1200\u2019lerde k\u00fc\u00e7\u00fck kan dola\u015f\u0131m\u0131n\u0131 ke\u015ffeder. Bursal\u0131 Kad\u0131zade Rumi 1100\u2019lerde, \u201cSiyasi otoritenin, ilim m\u00fcesseselerine kar\u0131\u015fmamas\u0131 gerekti\u011fini\u201d s\u00f6yleyerek zaman\u0131n H\u00fck\u00fcmdar\u0131 Ulu\u011f Bey\u2019e kar\u015f\u0131 tav\u0131r al\u0131r ve istedi\u011fini yapt\u0131r\u0131r. \u015eerafettin Sabuncuo\u011flu 1300\u2019lerde hayvanlar \u00fczerinde \u00e7e\u015fitli deneyler yaparak deneysel fizyolojinin \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yapar. Sabuncuo\u011flu, y\u0131lan zehirine kar\u015f\u0131 antidot olarak kullanmak istedi\u011fi bir tiryak\u0131 \u00f6nce horozlarda, sonra da kendi \u00fczerinde dener.<\/p>\n

    G\u0131yaseddin Cem\u015fid, Kad\u0131zade Rumi ve Ali Ku\u015f\u00e7u taraf\u0131ndan ortak haz\u0131rlanan ve 1018 kuyruklu y\u0131ld\u0131z\u0131n konumunu i\u00e7eren \u201cZic-i Gurgani\u201d isimli yap\u0131t, kronoloji sistemleri, pratik astronomi ve \u00e7e\u015fitli kuramsal matematik konular\u0131n\u0131 i\u00e7erir. Ali Ku\u015f\u00e7u, Fatih\u2019in davetini kabul ederek \u0130stanbul\u2019a gelir ve Ayasofya Medresesi M\u00fcderrisli\u011fine (Profes\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc) getirilir. 15. y\u00fczy\u0131lda Mursiyeli \u0130brahim Akdeniz Haritas\u0131n\u0131, 16. y\u00fczy\u0131lda ise Piri Reis I. ve II. D\u00fcnya haritas\u0131n\u0131 \u00e7izerek deniz k\u0131lavuzu mahiyetindeki \u201cKitab-\u0131 Bahriye\u201d adl\u0131 co\u011frafya eserini yazar.<\/p>\n

    Bizans Kral\u0131 J\u00fcstinyen\u2019in yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Ayasofya\u2019n\u0131n kubbesine \u00e7\u0131k\u0131p, Hz.S\u00fcleyman\u2019a hitaben \u201cEy S\u00fcleyman bug\u00fcn seni ge\u00e7tim\u201d demesine kar\u015f\u0131n Selimiye\u2019yi yapan Mimar Sinan, \u201cEy zavall\u0131 J\u00fcstinyen, Allah \u00fc Vahid\u00fc\u2019l-Ahad, herkesten ve her \u015feyden \u00fcst\u00fcnd\u00fcr\u201d diyerek cevap verir. 1630 y\u0131l\u0131nda Hezarfen Ahmed \u00c7elebi u\u00e7ma denemeleri yapar. Katib \u00c7elebi ise ayn\u0131 y\u0131llarda yerk\u00fcreyi, Avrupa, Asya, Afrika, Amerika, Mecellenika (Avustralya) ve kutup b\u00f6lgeleri olmak \u00fczere alt\u0131 k\u0131taya ay\u0131r\u0131r. Katib \u00c7elebi 14.500 yazar ve yorumcuyu kapsayan \u201cKe\u015ff\u00fc\u2019z-Zunun\u201d adl\u0131 bibliyografya lugati ile, bir bibliyografya uzman\u0131 oldu\u011funu ortaya koyar.<\/p>\n

    Fatih Sultan Mehmet Han\u2019\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra medreselerden tabiat bilimlerinin \u00f6\u011fretilmesi yava\u015f yava\u015f kalkar. D\u00f6nemden sonra \u0130slam anlay\u0131\u015f\u0131ndaki yetersizlik \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n bilim d\u00fcnyas\u0131ndan silinip yok olmas\u0131na neden olur. Araplar bat\u0131n\u0131n k\u00f6lesi konumuna d\u00fc\u015ferken, tarih boyunca \u0130slam\u2019\u0131n bayraktarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapan T\u00fcrkler ise bilim ve teknolojiye gereken ilgiyi g\u00f6stermemelerinin bedelini fethetti\u011fi topraklardan kovularak ve barbar ilan edilerek \u00f6der.<\/p>\n

    \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n bilimle u\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131 parlak d\u00f6nemlerinde, Avrupa\u2019n\u0131n Hristiyan d\u00fcnyas\u0131 b\u00fcy\u00fc, simya ve astrolojiyle u\u011fra\u015f\u0131yordu. Halk\u0131n k\u00fclt\u00fcr d\u00fczeyi \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu i\u00e7in bilimle kimse ilgilenmiyordu. Kilise ile daima ters d\u00fc\u015fen Kutsal Roma \u0130mparatoru Frederik II (1194-1250), Arap\u00e7a\u2019dan baz\u0131 bilimsel eserleri Latinceye \u00e7evirtir. Ancak bu \u00e7evirinin amac\u0131n\u0131n bilim i\u00e7in mi, yoksa kiliseyi k\u0131zd\u0131rmak i\u00e7in mi oldu\u011fu tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. On\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc y\u00fczy\u0131lda Avrupa\u2019da Kilisenin \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde \u00fcniversiteler kurulurken iki de manast\u0131r d\u00fczeni ortaya \u00e7\u0131kar. Bilime katk\u0131lar\u0131yla bilinen Fransisken manast\u0131r\u0131 ve felsefeye katk\u0131lar\u0131 ile bilinen Dominiken manast\u0131r\u0131. Dominiken manast\u0131r\u0131n\u0131n yeti\u015ftirdi\u011fi en b\u00fcy\u00fck din d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fc St. Thomas Aquinas\u2019d\u0131r (1225-1274). Skolastizm\u2019in kurucusu olan St. Thomas, \u201cbilginin iki kayna\u011f\u0131 vard\u0131r, biri inan\u00e7, di\u011feri ise do\u011fal ak\u0131l y\u00fcr\u00fctmedir. \u0130nan\u00e7 bilgisini kutsal kitaptan al\u0131r; ak\u0131l y\u00fcr\u00fctme ise akl\u0131n s\u00fczgecinden ge\u00e7irilerek d\u00fczenlenen ve yorumlanan duyu verilerini kullan\u0131r ve bunun en y\u00fcce \u00f6rnekleri de Eflatun ve Aristoteles\u2019te vard\u0131\u201d der. Fransisken manast\u0131r\u0131n\u0131n yeti\u015ftirdi\u011fi en b\u00fcy\u00fck bilim adam\u0131 ise Roger Bacon\u2019dur (1214-1294). Bacon El Heysem\u2019den etkilenerek optik bilimi \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bacon, e\u011fitim ve deneysel bilimde matemati\u011fin \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011funu s\u00f6yler ve bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalarda g\u00f6zlem ve deneyin \u00f6neminden bahseder. Oysa d\u00f6nemde Avrupa\u2019da matematik, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n u\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir alan olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ve u\u011fra\u015fanlara da iyi g\u00f6zle bak\u0131lmazd\u0131.<\/p>\n

    14. y\u00fczy\u0131lda matbaan\u0131n icad\u0131 ile 1400-1500 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Arap\u00e7a\u2019dan ve Eski Yunanca\u2019dan bir\u00e7ok kitap Latinceye \u00e7evrilir. Aristoteles\u2019in t\u00fcm kitaplar\u0131 1495 y\u0131l\u0131nda bas\u0131l\u0131r. Thales\u2019in M\u0131s\u0131r\u2019a, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n Bizans ve Hindistan\u2019a yapt\u0131\u011f\u0131 bilimsel ama\u00e7l\u0131 seyahatlar gibi Avrupa\u2019dan bir\u00e7ok bilim adam\u0131 \u0130slam d\u00fcnyas\u0131na seyahat yaparak bilimsel kitaplar\u0131 toplarlar. Bir kere daha bilimsel eserler Do\u011fu Uygarl\u0131\u011f\u0131ndan Bat\u0131 Uygarl\u0131\u011f\u0131na do\u011fru y\u00f6nelir. Eski Yunanca\u2019dan Arap\u00e7a\u2019ya \u00e7evrilen bilimsel eserler yeniden Arap\u00e7a\u2019dan Latinceye \u00e7evrilmeye ba\u015flan\u0131r.<\/p>\n

    R\u00f6nesans Sonras\u0131 Teknolojik Geli\u015fmeler<\/strong><\/h3>\n

    Kilise ile bilimi ba\u011fda\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fan skolastik d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlere ra\u011fmen Avrupa R\u00f6nesans d\u00f6nemiyle birlikte yava\u015f yava\u015f kilisenin bask\u0131s\u0131ndan kurtulmaya ba\u015flar. R\u00f6nesans d\u00f6neminde bilim adam\u0131ndan \u00e7ok, sanat\u00e7\u0131, tarih\u00e7i ve politikac\u0131 yeti\u015fir, ancak Heykeltra\u015f, Mimar, Ressam oldu\u011fu kadar Jeoloji, Astronomi, Anatomi ve Fizyoloji gibi alanlarda yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarla da tan\u0131nan Leonardo da Vinci (1452-1519), R\u00f6nesans d\u00f6neminde yeti\u015fen en \u00f6nemli bilim adam\u0131 olarak da bilinir. Zanaatkarlar\u0131n at\u00f6lyelerinin R\u00f6nesans d\u00f6neminde olduk\u00e7a faal oldu\u011fu da g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n

    Nicolaus Copernicus\u2019un (1473-1543), evreni yer merkezli de\u011fil de g\u00fcne\u015f merkezli olarak g\u00f6rmesi sadece modern bilimin ba\u015flang\u0131c\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda insan\u0131n evrende yerini saptamas\u0131n\u0131n da ba\u015flang\u0131c\u0131 olarak kabul edilir. Polonya\u2019n\u0131n Toru\u0144 kentinde d\u00fcnyaya gelen Copernicus, d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin \u00e7o\u011funu Pythagoras ve Aristoteles\u2019ten al\u0131r. Ancak Copernicus, kiliseden \u00e7ekindi\u011fi i\u00e7in fikirlerini a\u00e7\u0131k\u00e7a dile getirmez. Ancak ya\u015fam\u0131n\u0131n son y\u0131l\u0131nda a\u011f\u0131r hasta yata\u011f\u0131nda iken dostu Osiander taraf\u0131ndan \u201cG\u00f6ksel K\u00fcrelerin D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc \u00dczerine\u201d adl\u0131 eseri bas\u0131l\u0131r ve ba\u015flang\u0131\u00e7ta pek \u00e7ok entelekt\u00fcel taraf\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fcmsenir. Martin Luther, Copernicus\u2019a hitaben \u201cBu ahmak, astronomi bilimini ters-y\u00fcz etmeye heveslidir. Oysa, kutsal kitap bize, Ye\u015fu\u2019nun yerk\u00fcreyi de\u011fil, g\u00fcne\u015fi durdurdu\u011funu s\u00f6yler\u201d der. R\u00f6nesans\u2019\u0131n kilisenin hakimiyetini y\u0131kmas\u0131 ve Copernicus\u2019un yakla\u015f\u0131m\u0131, Ayd\u0131nlanma \u00c7a\u011f\u0131\u2019n\u0131 ve modern bilimin bug\u00fcnk\u00fc anlamdaki \u015fekillenme s\u00fcrecini ba\u015flat\u0131r. S\u00fcreci izleyerek, Tycho Brahe (1546-1601), Johannes Kepler (1571-1630), Galileo Galilei (1564-1642), William Harvey (1578-1657), Nicolaus Steno (1638-1686) ve Isaac Newton (1642-1727) gibi bilim adamlar\u0131, bug\u00fcnk\u00fc anlamda modern bilimin temellerini atarlar.<\/p>\n

    Bilime Dayal\u0131 Teknolojilerin Geli\u015fimi<\/strong><\/h3>\n

    Sanayi Devrimine kadar teknoloji, mucitler sayesinde daima bilimden \u00f6nde gider ve Sanayi Devriminden sonra bilime dayal\u0131 teknolojiler d\u00f6nemi ba\u015flar. Zanaatkar at\u00f6lyeleri yerlerini, bilim adam\u0131n\u0131n laboratuvarlar\u0131na, Ara\u015ft\u0131rma-geli\u015ftirme (Ar-Ge) merkezlerine ve fabrikalara b\u0131rak\u0131r. Bilimin itici g\u00fcc\u00fc sadece entelekt\u00fcel merak de\u011fil daha \u00e7ok sermaye olur. Bilimsel g\u00fcc\u00fcn para demek oldu\u011funu anlayan bir\u00e7ok t\u00fcccar, bilim adamlar\u0131yla yak\u0131n dostluk i\u00e7erisine girerek onlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 finanse eder. B\u00f6ylece Avrupa, ticari s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fin en iyi arac\u0131n\u0131n bilim ve teknoloji oldu\u011funu anlar ve bilime dayal\u0131 teknoloji \u00e7a\u011f\u0131 ba\u015flar. Bilime dayal\u0131 teknolojinin ilk \u00f6rne\u011fi Thomas Alva Edison\u2019un laboratuvar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi elektrik teknolojisi (elektrik lambas\u0131, g\u00fc\u00e7 santral\u0131 \u2013 1887) olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Henri Ford\u2019un 1908 y\u0131l\u0131nda seri olarak otomobil \u00fcretmesi \u2018k\u00fctlesel \u00fcretim\u2019 kavram\u0131n\u0131 da ortaya koyar. R\u00f6ntgen\u2019in X \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131 ke\u015ffi (1895) ve arkas\u0131ndan do\u011fal radyoaktivitenin ke\u015ffi (1896), Thomson\u2019un elektronu ke\u015ffi, Planck\u2019\u0131n kuantum kavram\u0131n\u0131 ortaya atmas\u0131 ve Einstein\u2019in foton kavram\u0131 (1905) ve genel g\u00f6relilik teorisini ortaya koymas\u0131 gibi bilimsel geli\u015fmeler, modern bilimin do\u011fu\u015funu simgeler. Do\u011fu\u015fun temelinde I. ve II. D\u00fcnya Sava\u015flar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrlerin bir araya gelmesi de etkilidir.<\/p>\n

    Yo\u011fun madde fizi\u011fi, malzeme bilimi ve elektroni\u011fin geli\u015fmesiyle bilgisayar ve telekom\u00fcnikasyon teknolojileri ortaya \u00e7\u0131kar. Yaz\u0131l\u0131 ileti\u015fimin geli\u015fimiyle birlikte, telgraf, sabit g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerin elektrikle iletimi, daktilo, telefon, fonograf, televizyon yay\u0131n\u0131, teleks, haberle\u015fme uydusu, transatlantik fiber optik kablo, telefaks gibi ileti\u015fim teknolojileri de geli\u015fir. Bilginin i\u015flenmesi, iletilmesi, depolanmas\u0131 ve yeni bilim alanlar\u0131 olan enformatik, yaz\u0131l\u0131m, optoelektronik ve fotonik gibi teknolojilere dayal\u0131 alanlar ortaya \u00e7\u0131kar. Transist\u00f6r\u00fcn geli\u015ftirilmesini takiben, bilime dayal\u0131 \u201cileri teknolojiler\u201d do\u011far. Biyoteknoloji, gen m\u00fchendisli\u011fi ve molek\u00fcler biyoloji ile birlikte \u00fcretim sistemindeki de\u011fi\u015fimlerle birlikte \u00fcr\u00fcnlerin boyutlar\u0131nda minyat\u00fcrle\u015fme g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ve g\u0131da \u00fcretimi tarlalardan ara\u015ft\u0131rma laboratuvarlar\u0131na kaymaya ba\u015flar.<\/p>\n

    Bilgi Toplumuna Ge\u00e7i\u015f S\u00fcrecinin Ba\u015flang\u0131c\u0131<\/strong><\/h3>\n

    Bilim ve teknolojinin ser\u00fcveni sonucunda, s\u0131n\u0131rlar\u0131 tan\u0131mlanmam\u0131\u015f geni\u015flemeye ve ayn\u0131 zamanda s\u0131n\u0131rs\u0131z ihtiya\u00e7lar yaratmaya y\u00f6nelik istikrars\u0131z bir yap\u0131 olan \u2018bilgi toplumu\u2019 ortaya \u00e7\u0131kar. Sanay\u0131 toplumunda oldu\u011fu gibi, bilgi toplumunda da insan dahil her \u015fey \u00fcretim fakt\u00f6r\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan ele al\u0131nmaktad\u0131r. Sanay\u0131 toplumunun ihtiya\u00e7 duydu\u011fu insan g\u00fcc\u00fcn\u00fc, i\u015f ve emek ili\u015fkisinin nas\u0131l olmas\u0131 gerekti\u011fini Taylor tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131. Bilgi toplumunun gerektirdi\u011fi i\u015fi ve insan g\u00fcc\u00fcn\u00fc de W. Edwards Deming tan\u0131mlamaktad\u0131r. Deming\u2019e g\u00f6re, bilgi toplumunun i\u015f\u00e7isi sadece s\u00f6yleneni yapan de\u011fil, aktif olarak \u00fcretime kat\u0131lan, asgari bir fen ve matematik bilgisi olan ki\u015filer olmal\u0131d\u0131r. Bilgi toplumunun ihtiya\u00e7 duydu\u011fu i\u015f\u00e7ilerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun \u00fcniversite mezunu olmas\u0131 gerekmektedir. B\u00f6ylece, bilgi toplumunda ayakta kalarak \u00fcretim fakt\u00f6r\u00fc olma \u00f6zelli\u011fini s\u00fcrd\u00fcrebilecek modern insanda olmas\u0131 gereken vas\u0131flar uzmanlarca \u015fu \u015fekilde belirleniyor: Teknolojik geli\u015fmelere ve de\u011fi\u015fimlere adapte olabilme, kendini yenileyebilme yetene\u011fi, ileri teknolojilere a\u015final\u0131k, teknolojinin sosyal boyutunu kavrayabilme, en az bir yabanc\u0131 dil bilme ve disiplinler aras\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fabilme \u00f6zelli\u011fine sahip olma.<\/p>\n

    Bilim ve teknoloji, yeni bir toplum \u015fekillendirdi\u011fi gibi yeni bir insan g\u00fcc\u00fcn\u00fc de tan\u0131mlamaktad\u0131r. B\u00f6ylece, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n siyasi atmosferini dolduran emek-sermaye ili\u015fkisi, 21. y\u00fczy\u0131la girilirken yerini y\u00f6netim-bilgi-sermaye ili\u015fkisine, eme\u011fin performans\u0131 da bilginin performans\u0131na b\u0131rak\u0131r. Ba\u015f\u0131nda, magazin sayfalar\u0131nda g\u00f6steri\u015fli kapitalistler kadar, profesyonel y\u00f6netici ve bilim adamlar\u0131n\u0131n da simalar\u0131 g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flan\u0131r. Serbest piyasa ekonomisi, banka a\u011flar\u0131, bilgi a\u011flar\u0131, ula\u015f\u0131m \u015febekesi, \u00e7ok uluslu \u015firketler ve sonu\u00e7 olarak k\u00fcreselle\u015fme kavram\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar. B\u00f6ylece, insan\u0131n faaliyetleri ulusal devletin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131karak uluslararas\u0131 mahiyet kazan\u0131r. Di\u011fer taraftan, insan bir\u00e7ok bilgiye ula\u015f\u0131rken insana ait bir\u00e7ok \u00f6zel bilgiye de kredi kart\u0131, personel bilgi formu gibi formlar sayesinde eri\u015filebilmektedir. Yine, d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok yerinde y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u2018Genom\u2019 projesinin sonu\u00e7lanmas\u0131 ile insan bir de \u2018gen kimlik kart\u0131\u2019na sahip olacak. \u0130nsan\u0131n gen haritas\u0131n\u0131 tan\u0131mlayan kimlik, sosyal stat\u00fcdeki konumu da belirleyebilecek. \u00d6rne\u011fin, DNA i\u00e7erisindeki \u015fifrelere g\u00f6re anlamland\u0131r\u0131lan kodlar sayesinde insan\u0131n neye meyilli oldu\u011fu tespit edilecek ve i\u015f bulmada, evlenmede ve herhangi bir yere \u00fcyelikte kodlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne bak\u0131lacakt\u0131r. Kodlar\u0131ndan \u015fizofreniye meyilli veya ba\u015fka bir hastal\u0131\u011fa e\u011fimli gibi anlam \u00e7\u0131kart\u0131lan insan\u0131n ya\u015fam\u0131 daha ba\u015flang\u0131\u00e7ta alt\u00fcst olabilecek ve daima kontrol alt\u0131nda tutulacakt\u0131r.<\/p>\n

    \u0130nsan\u0131 belli merkezlerden y\u00f6nlendirebilme yetene\u011fini de beraberinde getirerek, bir\u00e7ok gayri me\u015fru iktidar\u0131n me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 rol\u00fcn\u00fc \u00fcstlenir. Bilim, siyasi iktidarlar\u0131n teorik d\u00fc\u015f\u00fcnce boyutundaki hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 do\u011frulaman\u0131n pe\u015finde ko\u015fturulurken, teknoloji de toplumun kontrol alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde geli\u015ftirilmektedir. Geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerin harcamalar\u0131na bir g\u00f6z at\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, yat\u0131r\u0131mlar\u0131n \u00e7o\u011funun insan\u0131 hedef alan sava\u015f teknolojisine veya insan\u0131n eylemlerini denetlemeye dayanan kontrol mekanizmalar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesine y\u00f6nelik oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Modern insan, sanki hemcinsini mahkum etmeye veya yok etmeye y\u00f6nelik programlanm\u0131\u015f gibi \u00fcretmektedir.<\/p>\n

    Bilim ve teknoloji, \u015fekillendirdi\u011fi y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda \u00fcretilen modern k\u00f6leler eliyle bir taraftan kendine endeksli toplumu ortaya \u00e7\u0131kart\u0131rken, di\u011fer taraftan da \u00fcr\u00fcnleri ile do\u011fay\u0131 n\u00fckleer \u00e7\u00f6pl\u00fck haline getirmekte ve kozmosu kaosa do\u011fru s\u00fcr\u00fcklemektedir. G\u00f6z\u00fc kapal\u0131 k\u00f6lelerini \u00fcretti\u011fi oran da g\u00f6z\u00fc kapal\u0131 kar\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131 da \u00fcretmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle 1960\u2019l\u0131 y\u0131llardan itibaren alevlenen \u00e7evrecilik hareketleri sonucunda, teknolojinin hoyrat ve s\u0131n\u0131rs\u0131z geli\u015fimine m\u00fcdahale etme d\u00fc\u015f\u00fcncesi ile \u2018yumu\u015fak teknoloji\u2019 kavram\u0131 g\u00fcndeme gelir.<\/p>\n

    Teknolojinin \u0130nsan Ya\u015fam\u0131na Olumlu Etkileri<\/strong><\/h2>\n

    Teknolojinin ge\u00e7mi\u015ften g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar insan ya\u015fam\u0131na bir\u00e7ok olumlu etkisi olmu\u015ftur. \u0130nsanlar, bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar\u0131, insanlar\u0131n do\u011fas\u0131 gere\u011fi merak edip sorgulamalar\u0131 sonucu yapt\u0131klar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarla meydana getirirler. \u201cTechnoslogos\u201d, teknolojinin Latince kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. \u201cTechne\u201d, yapmak, \u201clogos\u201d, bilmek anlam\u0131na gelmektedir. Alet ve edevat\u0131n yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in gerekli olan bilgi ve yetenektir.<\/p>\n

    Sanayinin en belirgin \u00f6gesi teknoloji \u00fcretebilmektir. Uluslar teknoloji \u00fcretip, bilgiyi \u00fcr\u00fcn tasarlamada kullanabildi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde ticarette rekabet \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, savunmada da cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 sa\u011flayabilir. B\u00f6ylelikle \u00fclkelerin teknoloji \u00fcretmesi geli\u015fmi\u015flikleriyle do\u011frudan ilgilidir.<\/p>\n

    G\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda bir \u00fclkenin di\u011fer \u00fclkeler \u00fczerindeki sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ve d\u00fcnya \u00fclkeleri aras\u0131ndaki konumu, teknolojisinin geli\u015fimiyle yak\u0131ndan ilgilidir. Teknolojik geli\u015fmelerin sa\u011fl\u0131\u011fa, e\u011fitime, haberle\u015fmeye ve her alana olumlu katk\u0131s\u0131 mutlaka vard\u0131r.<\/p>\n

    \u0130leri Teknolojinin Hayat\u0131m\u0131za Getirdi\u011fi Pozitif De\u011fi\u015fimler<\/strong><\/h3>\n

    Teknolojik geli\u015fmelerin e\u011fitim \u00fczerine etkisinin 19. y\u00fczy\u0131la kadar pek fazla de\u011fi\u015fti\u011fi s\u00f6ylenemez. 19. y\u00fczy\u0131la kadar e\u011fitimde hep klasik uygulamalar kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Tahta, s\u0131ra, tebe\u015fir vb. gibi uygulamalar varken, 19. y\u00fczy\u0131lda durum de\u011fi\u015fime u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bir k\u00fct\u00fcphane dolusu kitab\u0131n i\u00e7inde bulunan bilgi bir diskin i\u00e7ine s\u0131\u011fabilmektedir. Uydu ve internet teknolojisi sayesinde d\u00fcnyan\u0131n bir ucundaki k\u00fct\u00fcphanede bulunan bilgilere ula\u015fabilmekteyiz.<\/p>\n

    1. \u0130nternet a\u011f\u0131 sayesinde D\u00fcnya\u2019n\u0131n bir ucundaki bilgiye ula\u015f\u0131yoruz. Teknolojinin geli\u015fimi ya\u015fam standartlar\u0131n\u0131 art\u0131rmakta ve insana daha rahat bir ya\u015fam sunmaktad\u0131r. Milattan \u00f6nce 5000 y\u0131l\u0131nda saatte 2-3 km h\u0131z yapabilen k\u0131zaklarla ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131k yap\u0131l\u0131rken, 20. y\u00fczy\u0131lda jet motorlar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131yla saatte 1000 km\u2019lik h\u0131z\u0131n \u00fczerine \u00e7\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

    2. Teknoloji sayesinde insanlar daha rahat ya\u015fam ko\u015fullar\u0131na sahip olurlar ve i\u015flerini daha \u00e7abuk ve daha rahat yaparlar, b\u00f6ylece \u00f6m\u00fcrleri uzar. Evlerimizde kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7ama\u015f\u0131r bula\u015f\u0131k makinelerinden t\u00fcm teknolojik aletler i\u015flerimizi daha rahat yapmam\u0131za olanak sa\u011flar. Evlerimizde kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z teknoloji \u00fcr\u00fcn\u00fc ara\u00e7lar sayesinde i\u015flerimizi daha k\u0131sa s\u00fcrede, daha rahat ve daha az enerji harcayarak yapabilmekteyiz.<\/p>\n

    3. Teknoloji t\u0131p alan\u0131nda da \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7an \u00fcr\u00fcnlerle insanlar\u0131n hayat\u0131na olumlu etki etmektedir. Sinirbilim alan\u0131nda kullan\u0131lan son teknolojiler, bir\u00e7ok etik sorunun tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131na neden olmaktad\u0131r. Teknolojilerin herhangi bir t\u0131bbi endikasyon olmadan, bireylerin zihinsel ve beyinsel yetenek ve kapasitelerinin geli\u015ftirilmesi veya g\u00fc\u00e7lendirilmesi amac\u0131yla kullan\u0131lmas\u0131 gibi.<\/p>\n

    Teknolojinin \u00fcr\u00fcn\u00fc olan ula\u015f\u0131m ara\u00e7lar\u0131 sayesinde uzun mesafelere k\u0131sa zamanda ula\u015fabiliyoruz. Matbaa makinesi kitaplar\u0131n, gazetelerin, dergilerin vb. h\u0131zl\u0131 bas\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak toplumu ayd\u0131nlatmakta yard\u0131mc\u0131 olmaktad\u0131r.<\/p>\n

    Teknolojinin Zararlar\u0131: \u0130nsan Ya\u015fam\u0131 \u00dczerindeki Olumsuz Etkileri<\/strong><\/h2>\n

    Teknolojinin insan ya\u015fam\u0131 \u00fczerine olumlu bir\u00e7ok etkisi oldu\u011fu gibi, olumsuz bir\u00e7ok etkisi de vard\u0131r. Teknolojik geli\u015fmeler \u00fclkeler aras\u0131 rekabeti meydana getirir. \u00c7\u00fcnk\u00fc teknoloji \u00fcreten \u00fclkeler, di\u011fer \u00fclkeler kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6zellikle ekonomik ve askeri y\u00f6nden \u00fcst\u00fcnl\u00fck sa\u011flar, bu da b\u00fcy\u00fck bir rekabete yol a\u00e7ar. Teknolojik geli\u015fmelerle birlikte, teknolojik geli\u015fmeyi ger\u00e7ekle\u015ftiren \u00fclkeler, di\u011fer \u00fclkelere hakimiyet sa\u011flam\u0131\u015f olurlar. Hep daha fazlas\u0131n\u0131, daha iyisini istemeye neden olur. Teknolojisi \u00fcst\u00fcn olan \u00fclkeler, di\u011fer \u00fclkelere bask\u0131 uygular ve o \u00fclkeleri kendi himayeleri alt\u0131na almak isterler. \u00c7\u00fcnk\u00fc teknolojisi \u00fcst\u00fcn olan \u00fclkelerin ekonomik durumlar\u0131, askeri durumlar\u0131, e\u011fitim durumlar\u0131, sa\u011fl\u0131k durumlar\u0131 ve hemen hemen her alandaki durumlar\u0131 di\u011ferlerine g\u00f6re daha iyidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Teknoloji Nedir? Teknoloji, insanlar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak, i\u015fleri kolayla\u015ft\u0131rmak veya \u00e7\u00f6z\u00fcmlemek i\u00e7in bilgi, ara\u00e7lar, y\u00f6ntemler ve s\u00fcre\u00e7lerin kullan\u0131m\u0131yla ilgili alan\u0131 ifade eder. Temelde, teknoloji, bilgiyi pratik ama\u00e7lar i\u00e7in kullan\u0131labilir hale getiren her \u015feyi kapsar. Basit makinelerden karma\u015f\u0131k bilgisayar sistemlerine kadar geni\u015f yelpazede teknoloji i\u00e7erir. Teknoloji, medeniyetin geli\u015fmesinde \u00f6nemli rol oynam\u0131\u015ft\u0131r ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde hayat\u0131n neredeyse her alan\u0131nda […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-5090","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mehmetabaci.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5090","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mehmetabaci.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mehmetabaci.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetabaci.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetabaci.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5090"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/mehmetabaci.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5090\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5105,"href":"https:\/\/mehmetabaci.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5090\/revisions\/5105"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mehmetabaci.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5090"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetabaci.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5090"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetabaci.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5090"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}